Mijn Yurt
Tibetaanse zandmandala en inwijding van mijn gloednieuwe, zelfgemaakte Yurt in Diksmuide op het Festival Ten Vrede, mei 2007.
Een yurt is een traditionele tentsoort die wordt gebruikt voor bewoning door rondtrekkende nomaden met schapen, geiten, kamelen en/of paarden, die leven in de koude droge steppegebieden van Centraal-Azië. Van dit woord en de legerkampen die hiervan gebouwd werden is ook het woord horde voor rondtrekkende (krijgs)volken afgeleid, zoals bijvoorbeeld de Gouden Horde.
Mijn yurt, de Zonnetempel, is een vrij exacte kopie van een Mongoolse Ger.
Gebouwd in de Gerfabriek te Baarle-Nassau, met behulp van vele helpende handen.
Mijn oprechte dank gaat uit naar Rik Verscheuren voor de fijne samenwerking,
mijn 4 kinderen voor hun steun, mijn Oekraïnse vrienden en de leraren/leerlingen gerbouwers!
Het woord "yurt" is afgeleid van het Russische jurta en wordt het meest gebruikt omdat de Russen in het verleden over veel Centraal-Aziatische gebieden hebben geheerst. De Russen hebben het weer geleend uit een Turkse taal. Eerder werd de yurt in het Russisch kibitka genoemd. De geschiedenis van de yurt als nomadenwoning beschrijft dus een gebied van Siberië tot Turkije!
Constructie
Een yurt is een ronde vilten tent met min of meer verticale wanden. Een yurt heeft meestal een deur en een ronde opening in het dak.
Skelet
Het yurt-frame is opgebouwd uit een fijnmazig houten skelet, bestaande uit muren, dakstokken en een centrale kroon, waardoor de rook kan ontsnappen en die voor de inval van licht in de yurt zorgt. De kroon bestaat uit een losstaande ring met daarbinnen een aantal naar boven gebogen verstevigingen.
De wanden van de yurt bestaan uit schaarvormig verbonden scharnierende latten die in- en uitplooibaar zijn. Het dak bestaat uit straalsgewijs naar binnen geplaatste houten palen, die als het ware zweven boven de yurt en de verbinding vormen tussen de wanden en de kroon. Deze dakstokken zijn naar gelang de cultuur recht of gebogen. Aan de onderzijde rusten de dakstokken op de buitenwanden. De kroon wordt bij sommige typen yurts mede gedragen door één of meerdere steunen. Om het skelet worden een of meerdere touwen gespannen om het skelet tijdens de opbouw bijeen te houden.
Een yurt heeft vaak een lage (massief)houten deur.
Bedekking
Het houten skelet draagt de afdekking, dikke wollen viltdoek. Het vilt diende vroeger als waterdichte bedekker. Tegenwoordig wordt hierover vaak nog weer een waterdichte (canvas) laag tentdoek geplaatst. Deze doeken zijn soms beschilderd met motieven. Bij sommige yurttypen wordt hierover een katoenen hoes geplaatst. De bedekking wordt door banden en riemen tegen het skelet geklemd.
De kroon wordt afgedekt met een losse vilten doek, afhankelijk van behoefte en windrichting. Deze wordt van buitenaf met touwen bediend.
Kracht en transport
De constructie van de yurt maakt het mogelijk dat deze kan worden geplaatst zonder deze te bevestigen aan haringen. De kracht ontleent de yurt aan de combinatie van hout, viltdoek en riemen. Bij zware wind wordt de yurt echter verzwaard met gewichten; aan de binnenzijde aan de kroon, en aan de buitenzijde aan de touwen en riemen die het viltdoek op zijn plaats houden.
De yurt is door zijn ronde vorm goed geschikt voor Centraal-Aziatische steppes waar het hard kan waaien. De yurt is relatief licht en kan daardoor gemakkelijk worden vervoerd op paarden, kamelen, of met een terreinwagen of kleine truck.